Psoriaza

Psoriaza është një sëmundje kronike e lëkurës, e lidhur me sistemin imunitar, që bën që qelizat e lëkurës të shumohen shumë më shpejt se zakonisht. Normalisht qelizat e lëkurës zëvendësohen çdo 3–4 javë, ndërsa te njerëzit me psoriazë ky proces ndodh në pak ditë. Qelizat nuk arrijnë të maturohen siç duhet dhe grumbullohen në sipërfaqe, duke formuar pllaka të kuqe, të trasha, të mbuluara me luspa ngjyrë gri në të argjendtë. Psoriaza nuk është ngjitëse dhe, me trajtimin e duhur, shumica e njerëzve e mbajnë nën kontroll.

Psoriaza: shkaqet dhe faktorët nxitës

Shkaku i saktë nuk dihet plotësisht. Psoriaza lind nga një kombinim i predispozitës gjenetike dhe i një reagimi të tepruar të sistemit imunitar, që shkakton inflamacion në lëkurë. Shpesh ka raste të tjera në familje. Sëmundja kalon zakonisht me periudha përkeqësimi dhe qetësie. Faktorët që mund të nxisin ose përkeqësojnë simptomat janë:

• stresi
• alkooli dhe duhanpirja
• infeksionet, sidomos ato të fytit
• dëmtimet e lëkurës, si gërvishtjet, prerjet ose djegiet nga dielli
• ndryshimet hormonale
• disa medikamente – mos i ndërprisni vetë, por flisni me mjekun
• moti i ftohtë dhe i thatë

Simptomat

Psoriaza shfaqet ndryshe nga njëri person te tjetri. Shenjat më të shpeshta janë:

• pllaka të kuqe me luspa, zakonisht në bërryla, gjunjë, lëkurën e kokës dhe pjesën e poshtme të shpinës
• lëkurë e thatë që mund të çahet dhe të rrjedhë gjak
• kruajtje, djegie ose dhimbje në zonat e prekura
• thonj të trashë, me gropëza ose që shkëputen nga shtrati i thoit
• dhimbje, ënjtje ose ngurtësi në kyçe

Lloji më i shpeshtë është psoriaza me pllaka. Ekzistojnë edhe forma të tjera, si psoriaza me pika të vogla (shpesh pas një infeksioni të fytit), ajo me pustula ose ajo në palosjet e lëkurës. Nëse skuqja përhapet papritur në pjesën më të madhe të trupit, me temperaturë, të dridhura ose dobësi të madhe, telefononi menjëherë urgjencën në 127.

Si diagnostikohet

Zakonisht diagnoza vendoset nga një dermatolog pas ekzaminimit të lëkurës, thonjve dhe lëkurës së kokës. Rrallë, kur pamja nuk është e qartë, mund të nevojitet një biopsi e vogël e lëkurës. Nëse keni dhimbje kyçesh, mjeku mund t’ju drejtojë te reumatologu, sepse një pjesë e njerëzve me psoriazë zhvillojnë artrit psoriatik. Analizat laboratorike nuk e vërtetojnë psoriazën, por janë të nevojshme para dhe gjatë disa trajtimeve.

Trajtimi

Psoriaza nuk shërohet përfundimisht, por trajtimet moderne mund ta zbutin shumë ose ta zhdukin përkohësisht skuqjen. Mjeku zgjedh trajtimin sipas shtrirjes dhe rëndësisë së sëmundjes:

• Trajtime lokale – kremra ose pomada me kortikosteroide ose me derivate të vitaminës D, si dhe kremra hidratues çdo ditë.
• Fototerapia – rrezatim i kontrolluar me dritë ultravjollcë, nën mbikëqyrje mjekësore.
• Trajtime sistemike – tableta, injeksione ose barna biologjike për format e moderuara dhe të rënda. Këto kërkojnë ndjekje të rregullt me analiza.

Mos përdorni kremra me kortizon për periudha të gjata pa udhëzimin e mjekut.

Jetesa me psoriazën

Hidratimi i rregullt i lëkurës, banjat jo shumë të nxehta, shmangia e gërvishtjes, ulja e alkoolit, lënia e duhanit dhe menaxhimi i stresit ndihmojnë në uljen e përkeqësimeve. Psoriaza lidhet edhe me rrezik më të lartë për sëmundje të zemrës, diabet dhe mbipeshë, ndaj kontrolli i presionit të gjakut, i sheqerit dhe i kolesterolit është i rëndësishëm.

Kur të konsultoheni me mjekun?

Rezervoni një konsultë nëse keni pllaka me luspa që nuk largohen, skuqje që kruhet, ndryshime në thonj ose dhimbje kyçesh, ose nëse trajtimi aktual nuk po jep rezultat. Në Dr. Medical Clinic & Lab, dermatologët tanë vlerësojnë lëkurën dhe ju ndihmojnë të zgjidhni trajtimin e përshtatshëm, ndërsa analizat e nevojshme kryhen në laboratorin e klinikës.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.