Sëmundjet e valvulave të zemrës: stenoza dhe insuficienca

Sëmundjet e valvulave të zemrës ndodhin kur një ose më shumë nga katër valvulat e zemrës nuk hapen ose nuk mbyllen siç duhet. Valvulat funksionojnë si porta njëkahëshe që e lejojnë gjakun të rrjedhë vetëm në një drejtim. Kur dëmtohen, zemra duhet të punojë më shumë dhe me kalimin e kohës lodhet. Shumë sëmundje valvulare zhvillohen ngadalë dhe për vite nuk japin simptoma, prandaj kontrolli te kardiologu dhe ekografia e zemrës janë kaq të rëndësishme.

Stenoza dhe insuficienca valvulare

• Stenoza (ngushtimi) – valvula trashet ose ngurtësohet dhe nuk hapet plotësisht, ndaj gjaku kalon me vështirësi.
• Insuficienca ose regurgitimi (rrjedhja) – valvula nuk mbyllet mirë dhe një pjesë e gjakut kthehet mbrapsht.

Një valvul mund të ketë edhe të dy problemet njëkohësisht. Më shpesh preken valvulat aortale dhe mitrale.

Valvula aortale

Stenoza aortale është ndër sëmundjet valvulare më të shpeshta te të moshuarit. Zakonisht shkaktohet nga depozitimi i kalciumit me kalimin e viteve. Insuficienca aortale mund të lidhet me zgjerimin e aortës ose me infeksione.

Valvula mitrale

Insuficienca mitrale është gjithashtu e shpeshtë. Mund të shkaktohet nga prolapsi i valvulës mitrale, nga zgjerimi i zemrës ose nga një infarkt i mëparshëm. Stenoza mitrale sot është më e rrallë dhe zakonisht është pasojë e etheve reumatike.

Shkaqet

• Mosha – konsumimi dhe kalcifikimi i valvulave.
• Ethet reumatike – ndërlikim i një infeksioni streptokoksik të fytit të patrajtuar, që mund të dëmtojë valvulat pas shumë vitesh.
• Anomalitë e lindura, si valvula aortale me dy fletë (bikuspide) në vend të tre, që mund të çojë në stenozë aortale më herët në jetë. Më shumë mund të lexoni te artikulli për sëmundjet e lindura të zemrës.
• Endokarditi – infeksion i valvulave.
• Infarkti dhe kardiomiopatitë, që ndryshojnë formën e zemrës.

Simptomat

Në fazat e hershme shumica e njerëzve nuk kanë simptoma. Kur sëmundja përparon, mund të shfaqen:

• gulçim gjatë lëvizjes ose kur shtriheni
• lodhje dhe ulje e aftësisë për aktivitet fizik
• dhimbje ose shtrëngim në gjoks gjatë sforcimit
• marramendje ose të fikët, sidomos gjatë sforcimit
• palpitacione dhe ënjtje e këmbëve

Nëse keni dhimbje të fortë në gjoks, gulçim të rëndë që shfaqet papritur ose humbni vetëdijen, telefononi menjëherë urgjencën në 127.

Si diagnostikohen sëmundjet e valvulave të zemrës

Shpesh sëmundja zbulohet kur mjeku dëgjon me stetoskop një zhurmë në zemër. Jo çdo zhurmë do të thotë sëmundje – disa janë të padëmshme, veçanërisht te fëmijët – por një zhurmë e re duhet vlerësuar. Pas konsultës kardiologjike, ekzaminimet kryesore janë:

• Ekografia e zemrës – ekzaminimi kyç. Tregon cila valvul është prekur, sa e rëndë është stenoza ose insuficienca dhe si po e përballon zemra.
• Eko transezofageale – jep pamje më të detajuar të valvulave, sidomos të asaj mitrale, kur ekografia e zakonshme nuk mjafton ose kur planifikohet një ndërhyrje.
• EKG – për ritmin e zemrës, p.sh. fibrilacionin atrial, që shpesh shoqëron sëmundjet e valvulës mitrale.

Ndjekja dhe trajtimi

Sëmundjet e lehta ose të moderuara zakonisht kërkojnë vetëm ndjekje të rregullt me konsultë dhe ekografi, në intervale që i përcakton kardiologu. Ilaçet mund të lehtësojnë simptomat, të kontrollojnë presionin dhe ritmin e zemrës ose të parandalojnë mpiksjet, por nuk e riparojnë valvulën.

Kur sëmundja bëhet e rëndë ose shfaqen simptoma, kardiologu diskuton riparimin ose zëvendësimin e valvulës. Kjo bëhet në spital, me operacion në zemër të hapur ose me metoda me kateter, si TAVI (implantimi i valvulës aortale përmes kateterit) për disa pacientë me stenozë aortale. Para ndërhyrjes shpesh nevojitet koronarografia; në klinikë ofrojmë konsulencë për koronarografi. Nëse keni valvul të dëmtuar ose protezë valvulare, higjiena e mirë e gojës dhe kontrollet te dentisti ulin rrezikun e endokarditit.

Kur të konsultoheni me kardiolog?

Rezervoni një konsultë nëse ju kanë thënë që keni zhurmë në zemër, nëse keni gulçim, dhimbje në gjoks ose marramendje gjatë sforcimit, ose nëse keni pasur ethe reumatike. Sëmundjet e valvulave të zemrës kanë ecuri shumë më të mirë kur zbulohen herët. Në Dr. Medical Clinic & Lab, kardiologët tanë kryejnë konsultën dhe ekografinë e zemrës në të njëjtën klinikë, ndjekin ecurinë e valvulës me kalimin e kohës dhe ju orientojnë në kohën e duhur kur nevojitet ndërhyrje në spital.

Klinika jonë kardiologjike në Tiranë

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.