Sëmundja e arterieve koronare

Sëmundja e arterieve koronare është gjendja në të cilën arteriet koronare – enët e gjakut që furnizojnë muskulin e zemrës me oksigjen – ngushtohen, bllokohen ose dëmtohen. Është një nga sëmundjet më të shpeshta të zemrës te të rriturit dhe shkaku kryesor i infarktit të miokardit. Shumë nga faktorët që e nxisin mund të kontrollohen, dhe një diagnozë e hershme ndihmon në parandalimin e komplikacioneve.

Si zhvillohet sëmundja e arterieve koronare?

Në shumicën e rasteve shkaku është ateroskleroza: grumbullimi gradual i pllakave të përbëra nga yndyra, kolesteroli, kalciumi dhe substanca të tjera në murin e arterieve. Pllakat e ngushtojnë enën dhe pakësojnë rrjedhën e gjakut drejt zemrës, sidomos gjatë sforcimit fizik. Nëse një pllakë çahet, mbi të mund të formohet një mpiksje gjaku që e bllokon arterien plotësisht – kështu ndodh infarkti.

Faktorët e rrezikut

• pirja e duhanit
• tensioni i lartë i gjakut (hipertensioni)
• kolesteroli dhe yndyrnat e larta në gjak
• diabeti
• mbipesha, ushqyerja e pashëndetshme dhe mungesa e aktivitetit fizik
• stresi i zgjatur
• mosha, gjinia mashkullore dhe historia familjare për sëmundje të hershme të zemrës

Simptomat

Sëmundja mund të zhvillohet për vite pa dhënë shenja. Kur ngushtimi bëhet i rëndësishëm, simptomat më të shpeshta janë:

• dhimbje ose shtrëngim në gjoks (angina), zakonisht në mes ose majtas, me karakter shtypës ose djegës, që mund të përhapet në krah, qafë, nofull ose shpinë
• gulçim, sidomos gjatë lëvizjes
• palpitacione (rrahje të çrregullta të zemrës)
• dobësi e theksuar dhe lodhje e pazakontë
• djersitje, përzierje ose marramendje

Dhimbja që shfaqet gjatë sforcimit dhe qetësohet me pushim është tipike për anginën e qëndrueshme. Te gratë, të moshuarit dhe personat me diabet, simptomat mund të jenë më të paqarta, për shembull vetëm lodhje ose gulçim.

Nëse dhimbja në gjoks zgjat më shumë se disa minuta, shfaqet në qetësi ose shoqërohet me djersë të ftohta, gulçim ose të fikët, telefononi menjëherë urgjencën në 127. Mund të jetë infarkt.

Si diagnostikohet

Diagnoza fillon me një konsultë kardiologjike: mjeku pyet për simptomat dhe historinë tuaj (anamneza), ju ekzaminon dhe vlerëson faktorët e rrezikut. Ekzaminimet kryesore janë:

• Elektrokardiograma (EKG) – regjistron aktivitetin elektrik të zemrës dhe mund të tregojë shenja të furnizimit të pamjaftueshëm me oksigjen ose të një infarkti të mëparshëm.
• Analizat laboratorike – kolesteroli, glicemia dhe parametra të tjerë që vlerësojnë rrezikun.
• Ekografia e zemrës – tregon si kontraktohet muskuli i zemrës.
• Stres testi në tapet vrapimi – vlerëson si reagon zemra gjatë sforcimit, kur ngushtimet bëhen më të dukshme.
• Koronarografia – ekzaminimi që tregon drejtpërdrejt arteriet koronare. Kryhet në spital; në klinikë mund të merrni konsulencë për koronarografi.

Trajtimi

• Ndryshimet në mënyrën e jetesës – lënia e duhanit, ushqyerja e ekuilibruar, aktiviteti fizik i rregullt sipas këshillës së mjekut dhe kontrolli i peshës.
• Medikamentet – për uljen e kolesterolit dhe të tensionit, për parandalimin e mpiksjeve dhe për lehtësimin e anginës. Ato përshkruhen dhe ndiqen vetëm nga mjeku.
• Procedurat – në disa raste nevojitet hapja e arteries me balonë dhe vendosja e stentit, ose operacioni i bypass-it koronar. Këto kryhen në spital.

Parandalimi

Në shumë raste, sëmundja e arterieve koronare mund të parandalohet ose të ngadalësohet. Mos pini duhan, kontrolloni rregullisht tensionin, kolesterolin dhe sheqerin në gjak, lëvizni çdo ditë dhe ushqehuni me më shumë perime, fruta, drithëra të plota dhe peshk.

Kur të konsultoheni me kardiolog?

Rezervoni një konsultë nëse keni dhimbje ose shtrëngim në gjoks gjatë lëvizjes, gulçim të pazakontë ose palpitacione, veçanërisht nëse ankesat janë shfaqur për herë të parë ose po bëhen më të shpeshta dhe më të rënda. Shpejtësia e diagnostikimit është kyçe për trajtimin dhe, në shumicën e rasteve, për parandalimin e komplikacioneve. Në Dr. Medical Clinic & Lab, kardiologët kryejnë konsultën, EKG-në, ekografinë e zemrës dhe stres testin në të njëjtën klinikë.

Klinika jonë kardiologjike në Tiranë · Kardiolog në Tiranë

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.