Sëmundjet infektive

Sëmundjet infektive shkaktohen nga mikroorganizma si viruset, bakteret, kërpudhat ose parazitët, dhe mund të prekin këdo, në çdo moshë dhe në çdo stinë. Shumica janë të lehta dhe kalojnë vetë, por disa mund të sjellin ndërlikime të rënda, sidomos kur prekin organe jetike si truri, mushkëritë, zemra, mëlçia ose veshkat, dhe në raste të rralla mund të jenë edhe vdekjeprurëse nëse nuk trajtohen me kohë.

Si përhapen sëmundjet infektive?

Mikroorganizmat kalojnë nga një person te tjetri ose nga mjedisi në disa mënyra:

• përmes ajrit – me pikëzat e kollës dhe teshtitjes (p.sh. gripi, COVID-19, lija e dhenve)
• me kontakt të drejtpërdrejtë – me duar ose sipërfaqe të ndotura
• përmes ushqimit dhe ujit – helmimet ushqimore, hepatiti A, infeksionet e zorrëve
• përmes gjakut ose kontaktit seksual – hepatiti B dhe C, HIV
• nga insektet dhe kafshët – pickimet e rriqrave ose mushkonjave, kafshimet e kafshëve

Ndryshimi i stinëve dhe grumbullimi i njerëzve në ambiente të mbyllura, si shkollat, kopshtet ose zyrat, e lehtësojnë përhapjen e infeksioneve të frymëmarrjes.

Simptomat më të zakonshme

Simptomat varen nga mikroorganizmi dhe nga organi i prekur, por shpesh përfshijnë:

• temperaturë, të dridhura dhe lodhje
• kollë, dhimbje fyti, rrufë ose vështirësi në frymëmarrje
• të vjella, diarre ose dhimbje barku
• skuqje të lëkurës
• dhimbje muskujsh, koke ose kyçesh
• djegie gjatë urinimit

Kush është më i rrezikuar?

Çdokush mund të infektohet, por ndërlikimet janë më të shpeshta te fëmijët e vegjël, të moshuarit, gratë shtatzëna, personat me sëmundje kronike (si diabeti, sëmundjet e zemrës, të mushkërive ose të veshkave), personat me imunitet të ulët dhe ata që punojnë ose qëndrojnë shpesh në ambiente me shumë njerëz.

Si diagnostikohen

Mjeku vlerëson simptomat, kontaktet me persona të sëmurë, udhëtimet e fundit dhe vaksinat. Sipas rastit, mund të kërkohen analiza si numërimi i plotë i gjakut, CRP-ja, analiza e urinës, kultura (urokultura, tampon fyti), teste të shpejta për gripin ose COVID-19 dhe teste serologjike për hepatitet ose infeksione të tjera. Për infeksionet e mushkërive mund të nevojitet edhe një radiografi e kraharorit.

Trajtimi

Trajtimi varet nga shkaktari. Shumë infeksione virale kërkojnë vetëm pushim, lëngje të mjaftueshme dhe barna për uljen e temperaturës. Antibiotikët veprojnë vetëm kundër baktereve, jo kundër viruseve si gripi ose rrufa. Merrni antibiotikë vetëm me recetë mjeku dhe përfundoni kurën ashtu siç ju është udhëzuar, sepse përdorimi i pakujdesshëm i tyre çon në rezistencë ndaj antibiotikëve. Për disa infeksione ka barna specifike antivirale ose kundër kërpudhave.

Parandalimi i sëmundjeve infektive

• Lani shpesh duart me ujë dhe sapun, sidomos para ngrënies dhe pas tualetit.
• Mbuloni gojën dhe hundën kur kolliteni ose teshtini.
• Bëni vaksinat e rekomanduara, përfshirë vaksinën vjetore të gripit për grupet në rrezik.
• Gatuani mirë ushqimin dhe pini ujë të sigurt.
• Qëndroni në shtëpi kur jeni të sëmurë dhe ajrosni ambientet e mbyllura.

Kur të konsultoheni me mjekun?

Kushdo që dyshon se ka një nga sëmundjet infektive ose që ka qenë në kontakt me një person të sëmurë duhet të konsultohet me mjekun, sidomos nëse bën pjesë në grupet në rrezik ose nëse temperatura zgjat më shumë se 3 ditë. Në rast vështirësie të rëndë në frymëmarrje, dhimbjeje në kraharor, ngurtësie të qafës me temperaturë, konfuzioni, konvulsionesh, njollave në lëkurë që nuk zbehen kur shtypen, ose shenjash dehidrimi të rëndë, telefononi menjëherë urgjencën në 127.

Në Dr. Medical Clinic & Lab mund të rezervoni një konsultë dhe të kryeni analizat e nevojshme në laboratorin e klinikës. Sipas simptomave, stafi ynë ju orienton te specialisti i duhur, si pneumologu për infeksionet e mushkërive, pediatri për fëmijët ose gastro-hepatologu për infeksionet e zorrëve dhe të mëlçisë.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.