4 vlerat kryesore të probiotikëve

Vlerat e probiotikëve për shëndetin janë një temë që zgjon shumë interes. Probiotikët janë mikroorganizma të gjallë, zakonisht baktere “të mira” ose maja, që kur merren në sasi të mjaftueshme mund të kenë efekt pozitiv në shëndet. Ata gjenden në disa ushqime të fermentuara dhe në suplemente. Megjithatë, jo të gjitha përfitimet që u atribuohen janë vërtetuar njësoj, dhe efekti i probiotikëve varet nga lloji i bakterit dhe nga personi.

Çfarë janë probiotikët dhe ku gjenden

Në zorrët tona jetojnë miliarda mikroorganizma, që së bashku quhen mikrobioma e zorrëve. Ajo ndihmon në tretje, në prodhimin e disa vitaminave dhe në mbrojtjen nga mikrobet e dëmshme. Probiotikët mund të merren nga:

• kosi dhe kefiri me kultura të gjalla
• disa djathëra të fermentuar
• perimet e fermentuara, si lakra turshi e papasterizuar
• suplementet në formë kapsulash, pluhuri ose pikash

Mos i ngatërroni me prebiotikët: fibrat e perimeve, frutave, drithërave të plota, qepës dhe hudhrës, që shërbejnë si ushqim për bakteret e mira.

4 vlerat kryesore të probiotikëve

1. Ruajtja e ekuilibrit të mikrobiomës së zorrëve

Antibiotikët, disa sëmundje dhe ushqyerja e varfër mund ta prishin ekuilibrin e baktereve në zorrë. Probiotikët mund të ndihmojnë që ky ekuilibër të rikthehet, edhe pse efekti i tyre zakonisht zgjat vetëm për aq kohë sa merren.

2. Ndihma për sistemin tretës

Këtu provat janë më të forta. Disa lloje probiotikësh mund të ulin rrezikun e diarresë që shfaqet gjatë ose pas kurës me antibiotikë. Disa të tjerë mund të lehtësojnë fryrjen dhe dhimbjen te disa persona me sindromën e zorrës së irrituar, por rezultatet ndryshojnë nga njëri person te tjetri.

3. Mbështetja e sistemit imunitar

Një pjesë e madhe e qelizave imunitare ndodhet në zorrë, dhe mikrobioma ndikon në funksionimin e tyre. Disa studime sugjerojnë një ulje të lehtë të infeksioneve të rrugëve të sipërme të frymëmarrjes, por provat janë ende të kufizuara. Probiotikët nuk zëvendësojnë vaksinat, gjumin e mjaftueshëm dhe ushqyerjen e shëndetshme.

4. Lidhja me lëkurën dhe shëndetin mendor

Studiuesit po shqyrtojnë lidhjen mes zorrëve, lëkurës dhe trurit. Disa probiotikë janë studiuar për ekzemën te fëmijët dhe për gjendjen shpirtërore, por deri tani provat janë të pakta dhe nuk lejojnë rekomandime të qarta. Për probleme të lëkurës, si ekzema ose akneja, këshillohuni me dermatologun.

Kush duhet të tregojë kujdes

Për shumicën e njerëzve të shëndetshëm, përdorimi i probiotikëve është i sigurt; në ditët e para mund të shkaktojnë pak fryrje ose gazra. Megjithatë, para se t’i merrni, konsultohuni me mjekun nëse:

• keni sistem imunitar të dobësuar, p.sh. gjatë kimioterapisë ose pas një transplanti
• jeni të shtruar në spital me sëmundje të rëndë ose keni kateter venoz qendror
• bëhet fjalë për foshnja të lindura para kohe
• jeni shtatzënë ose keni një sëmundje kronike

Suplementet ndryshojnë shumë nga njëri-tjetri në llojin dhe sasinë e baktereve. Mjeku ose farmacisti mund t’ju këshillojë nëse keni nevojë për to dhe cili lloj i përshtatet rastit tuaj. Për fëmijët, pyesni gjithmonë pediatrin.

Kur të konsultoheni me mjekun?

Probiotikët nuk janë trajtim për çdo problem tretjeje. Rezervoni një konsultë nëse keni diarre që zgjat më shumë se disa ditë, dhimbje barku që përsëriten, gjak në jashtëqitje ose humbje peshe pa shkak. Nëse keni dhimbje të fortë barku, gjakrrjedhje të shumtë ose shenja dehidrimi të rëndë, si përgjumje dhe shumë pak urinë, telefononi urgjencën në 127.

Në Dr. Medical Clinic & Lab mund të bëni konsultën gastro-hepatologjike dhe analizat laboratorike që ndihmojnë të gjendet shkaku i shqetësimeve.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.