Çfarë janë Arteriet Karotide?

Arteriet karotide janë dy arteriet kryesore që furnizojnë trurin me gjak. Ndodhen në të dyja anët e qafës – njëra majtas, tjetra djathtas – dhe pulsi i tyre ndihet lehtë poshtë nofullës. Kur ato ngushtohen, rritet rreziku i goditjes në tru, prandaj ia vlen të dini si funksionojnë dhe si t’i mbroni.

Çfarë bëjnë arteriet karotide?

Secila arterie karotide ndahet në qafë në dy degë: karotida e brendshme, që çon gjakun në tru dhe në sy, dhe karotida e jashtme, që furnizon fytyrën, lëkurën e kokës dhe qafën. Truri ka nevojë për furnizim të vazhdueshëm me oksigjen, prandaj edhe një ndërprerje e shkurtër e rrjedhës së gjakut mund të japë simptoma.

Ngushtimi i karotideve (stenoza)

Si të gjitha arteriet e trupit, edhe arteriet karotide mund të preken nga ateroskleroza: grumbullimi i pllakave të përbëra nga yndyra, kolesteroli, kalciumi dhe substanca të tjera që qarkullojnë në gjak. Pllakat e ngushtojnë enën gradualisht. Copëza të pllakës ose mpiksje gjaku që formohen mbi të mund të shkëputen dhe të bllokojnë një enë më të vogël në tru, duke shkaktuar goditje në tru (iktus) ose një atak ishemik kalimtar (“mini-iktus”).

Këto pllaka janë të njëjta me ato që formohen në arteriet koronare dhe që shkaktojnë infarktin akut të miokardit. Për këtë arsye, personat me sëmundje të arterieve koronare kanë më shumë gjasa se të tjerët të kenë pllaka edhe në karotide.

Faktorët e rrezikut

• pirja e rregullt e duhanit
• hipertensioni arterial
• diabeti
• yndyrnat e larta në gjak (kolesteroli)
• mosha e avancuar
• obeziteti ose mbipesha dhe mungesa e aktivitetit fizik
• historia familjare (trashëgimia)

Simptomat

Ngushtimi i karotideve zakonisht nuk jep asnjë shenjë, derisa të ndodhë një atak ishemik kalimtar ose një iktus. Shenjat paralajmëruese janë:

• dobësi ose mpirje e papritur e fytyrës, krahut ose këmbës, zakonisht në njërën anë të trupit
• vështirësi e papritur në të folur ose në të kuptuar
• humbje e papritur ose errësim i shikimit në njërin sy
• marramendje e fortë ose humbje e ekuilibrit

Edhe nëse këto simptoma zgjasin vetëm disa minuta dhe kalojnë vetë, telefononi menjëherë urgjencën në 127. Një mini-iktus është paralajmërim serioz dhe trajtimi i shpejtë mund të parandalojë një iktus të rëndë.

Si diagnostikohet

Gjatë një konsulte kardiologjike, mjeku mund të dëgjojë me stetoskop një zhurmë jonormale mbi arterien karotide – shenjë e mundshme e ngushtimit. Ekzaminimet kryesore janë:

• Eko Doppler i karotideve – ekzaminim me ultratinguj, pa dhimbje dhe pa rrezatim, që tregon pllakat, shkallën e ngushtimit dhe shpejtësinë e rrjedhës së gjakut.
• Analizat laboratorike – kolesteroli, glicemia dhe parametra të tjerë për vlerësimin e faktorëve të rrezikut.
• Angiografia me CT ose MRI – kur nevojiten pamje më të detajuara, zakonisht para një ndërhyrjeje. Kryhen në spital ose në qendra imazherie; në klinikë mund të bëhet interpretimi i CT/MRI.

Trajtimi

Diagnostikimi i hershëm dhe trajtimi i një arterie karotide të ngushtuar mund të ulë rrezikun e iktusit. Trajtimi varet nga shkalla e ngushtimit dhe nga simptomat:

• Mënyra e jetesës – lënia e duhanit, aktiviteti fizik i rregullt, ushqyerja e shëndetshme dhe kontrolli i peshës.
• Medikamentet – për kontrollin e tensionit, kolesterolit dhe diabetit, si dhe barna që pengojnë formimin e mpiksjeve, sipas vlerësimit të mjekut.
• Ndërhyrjet – në ngushtime të rënda, sidomos pas simptomave, mund të nevojitet heqja kirurgjikale e pllakës (endarterektomia) ose vendosja e stentit. Këto kryhen në spital.

Kur të kontrolloni arteriet karotide?

Rezervoni një konsultë nëse keni disa faktorë rreziku, si duhan, hipertension, diabet ose kolesterol të lartë, nëse keni sëmundje koronare ose ngushtime të arterieve të këmbëve, ose nëse mjeku ka dëgjuar zhurmë në qafë. Në Dr. Medical Clinic & Lab, stafi ynë kryen konsultën kardiologjike, eko Doppler-in e karotideve dhe analizat laboratorike në të njëjtën klinikë.

Klinika jonë kardiologjike në Tiranë · Kardiolog në Tiranë

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.