Sëmundjet kronike të veshkave

Sëmundjet kronike të veshkave (SKV) janë dëmtime ose ulje e funksionit të veshkave që zgjasin më shumë se tre muaj. Veshkat filtrojnë gjakun, largojnë mbetjet dhe ujin e tepërt, rregullojnë tensionin e gjakut dhe ndihmojnë në prodhimin e rruazave të kuqe. Kur ato dëmtohen ngadalë, shpesh nuk ka simptoma për një kohë të gjatë – prandaj kontrollet e rregullta janë kaq të rëndësishme.

Shkaqet kryesore

• Diabeti – shkaku më i shpeshtë i sëmundjeve kronike të veshkave.
• Tensioni i lartë i gjakut – dëmton gradualisht enët e vogla të gjakut në veshka.
• Sëmundje inflamatore të veshkave (glomerulonefriti).
• Sëmundja e veshkave polikistike dhe sëmundje të tjera të trashëguara.
• Pengesa të gjata në rrugët urinare (gurë në veshka, zmadhim i prostatës) dhe infeksione të përsëritura.
• Përdorimi i gjatë i disa ilaçeve, si qetësuesit kundër dhimbjeve (anti-inflamatorët), pa këshillën e mjekut.

Simptomat

Në fazat e hershme, shumica e njerëzve nuk ndjejnë asgjë. Kur funksioni i veshkave ulet më shumë, mund të shfaqen:

• lodhje dhe dobësi
• ënjtje e këmbëve, kyçeve ose rreth syve
• ndryshime në urinim: urinë me shkumë, urinim më i shpeshtë natën
• kruarje e lëkurës
• humbje oreksi, të përzier
• gulçim
• tension i lartë që kontrollohet me vështirësi

Si diagnostikohen

Sëmundjet kronike të veshkave zbulohen kryesisht me analiza të thjeshta gjaku dhe urine, të cilat mund t’i kryeni në laboratorin tonë:

• Kreatinina në gjak – prej saj llogaritet eGFR, që tregon sa mirë filtrojnë veshkat.
• Urea dhe elektrolitet (natriumi, kaliumi).
• Mikroalbumina në urinë – shenjë e hershme e dëmtimit të veshkave, veçanërisht te personat me diabet.
• Urina komplet – për proteina, gjak ose shenja infeksioni.
• Gjaku komplet – për të parë nëse ka anemi.
• Ekografia e veshkave – tregon madhësinë dhe strukturën e veshkave; kryhet në imazherinë e klinikës.

Fazat e sëmundjes

Bazuar te eGFR-ja, sëmundja ndahet në pesë faza: nga faza 1, ku funksioni është ende normal por ka shenja dëmtimi (p.sh. proteina në urinë), deri në fazën 5, kur veshkat funksionojnë shumë pak dhe mund të nevojitet dializë ose transplant. Sa më herët të zbulohet sëmundja, aq më shumë mund të ngadalësohet përparimi i saj.

Trajtimi dhe parandalimi

Qëllimi është të ngadalësohet dëmtimi i veshkave dhe të parandalohen ndërlikimet:

• mbajtja nën kontroll e sheqerit në gjak, me ndihmën e endokrinologut;
• mbajtja nën kontroll e tensionit të gjakut – Holteri i tensionit ndihmon në vlerësimin e tij gjatë 24 orëve;
• më pak kripë në ushqim dhe peshë e shëndetshme;
• shmangia e qetësuesve kundër dhimbjeve pa këshillën e mjekut;
• lënia e duhanit;
• analiza të rregullta nëse keni diabet, tension të lartë ose histori familjare me sëmundje të veshkave.

Mjeku cakton trajtimin sipas fazës dhe shkakut të sëmundjes, dhe e ndjek atë me analiza të rregullta.

Kur të konsultoheni me mjekun?

Rezervoni një konsultë nëse keni diabet ose tension të lartë dhe nuk i keni kontrolluar veshkat vitin e fundit, ose nëse vëreni ënjtje, ndryshime në urinim apo lodhje të pashpjegueshme. Në Dr. Medical Clinic & Lab ofrojmë analizat e funksionit të veshkave, ekografi dhe konsultë me mjekun nefrolog.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.