Cili është roli i mëlçisë në trupin e njeriut

Roli i mëlçisë në trupin e njeriut është shumë më i gjerë nga sa mendojmë zakonisht. Mëlçia është organ i vendosur në anën e djathtë të sipërme të barkut, poshtë brinjëve, dhe është gjëndra më e madhe e trupit, e lidhur ngushtë me aparatin tretës. Ajo kryen çdo ditë shumë procese jetike dhe ka aftësi të madhe për t’u rigjeneruar.

Roli i mëlçisë: funksionet kryesore

• Prodhimi i proteinave – si albumina dhe faktorët e mpiksjes së gjakut.
• Përpunimi i ushqimit – mëlçia përpunon sheqernat, yndyrnat dhe proteinat që thithen nga zorrët dhe rezervon glukozën në formë glikogjeni, për ta çliruar kur trupi ka nevojë për energji.
• Prodhimi i tëmthit – lëng që ndihmon tretjen e yndyrnave dhe thithjen e vitaminave A, D, E dhe K.
• Eliminimi i mbetjeve – mëlçia përpunon produktet e metabolizmit, alkoolin dhe shumë barna.
• Përpunimi i bilirubinës – pigment që krijohet nga zbërthimi i rruazave të kuqe të vjetra. Kur mëlçia nuk e përpunon mirë, lëkura dhe sytë zverdhen.

Shkaqet e sëmundjeve të mëlçisë

Sëmundja e mëlçisë mund të jetë e trashëguar (gjenetike) ose e shkaktuar nga faktorë që e dëmtojnë mëlçinë, si viruset e hepatitit, përdorimi i tepërt i alkoolit, mbipesha dhe diabeti i tipit 2, si dhe disa barna të marra në doza të larta ose pa këshillën e mjekut.

Disa nga sëmundjet kryesore të mëlçisë

• Hepatiti – inflamacion i mëlçisë nga viruset, alkooli ose nga vetë sistemi imunitar (hepatiti autoimun).
• Yndyrosja e mëlçisë – grumbullim yndyre në qelizat e mëlçisë, e shpeshtë te personat me mbipeshë ose diabet.
• Ciroza – zëvendësimi i indit të shëndetshëm me ind mbresë.
• Encefalopatia hepatike – çrregullim i funksionit të trurit, kur mëlçia e sëmurë rëndë nuk arrin të largojë toksinat nga gjaku.
• Metastazat – përhapja në mëlçi e një kanceri nga një organ tjetër.
• Sindroma e Carolit dhe sindroma e Reye-s – sëmundje të rralla. Sindroma e Reye-s prek kryesisht fëmijët dhe lidhet me marrjen e aspirinës gjatë një infeksioni viral, prandaj fëmijëve nuk u jepet aspirinë pa këshillën e mjekut.

Simptomat

Në fazat e hershme, shumë sëmundje të mëlçisë nuk japin asnjë shenjë. Kur shfaqen, simptomat më të shpeshta janë:

• dhimbje dhe ënjtje barku
• ngjyrë e verdhë e lëkurës dhe e syve
• kruarje e lëkurës
• urinë me ngjyrë të errët dhe jashtëqitje e zbehtë
• lodhje kronike
• përzierje ose të vjella

Nëse keni të vjella me gjak, jashtëqitje të zezë si katran, konfuzion ose përgjumje të pazakontë, telefononi menjëherë urgjencën në 127.

Analizat e mëlçisë

Funksioni i mëlçisë vlerësohet me një grup analizash gjaku:

• ALT dhe AST – enzima që rriten kur qelizat e mëlçisë dëmtohen.
• GGT – rritet sidomos në problemet e rrugëve biliare dhe te përdorimi i alkoolit.
• Bilirubina – kur është e rritur, shkakton zverdhjen e lëkurës dhe të syve.
• Albumina – proteinë që prodhohet nga mëlçia; nivelet e ulëta mund të tregojnë dëmtim të zgjatur.

Sipas rastit, mjeku mund të kërkojë edhe testet për hepatitin B dhe C, testet e mpiksjes dhe një ekografi të barkut. Paketa e kontrollit të mëlçisë jep një informacion më të detajuar dhe ndihmon në zbulimin e hershëm të sëmundjeve që mund ta prekin atë.

Si ta mbroni mëlçinë

Duke ditur sa i madh është roli i mëlçisë, ia vlen ta ruani: kufizoni alkoolin, mbani një peshë të shëndetshme, lëvizni rregullisht, mos merrni barna ose suplemente pa këshillën e mjekut dhe pyesni mjekun nëse keni nevojë për vaksinën e hepatitit B. Për ushqimin, lexoni artikullin tonë Ushqimet që ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e mëlçisë.

Kur të konsultoheni me mjekun?

Rezervoni një konsultë nëse keni zverdhje të lëkurës ose të syve, urinë të errët, lodhje të vazhdueshme, ose nëse analizat rutinë kanë treguar enzima të rritura. Në Dr. Medical Clinic & Lab mund të kryeni analizat e mëlçisë në laborator, ekografinë e barkut dhe një konsultë gastro-hepatologjike në të njëjtën klinikë.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.