Koliti

Koliti është inflamacion i zorrës së trashë (kolonit). Ai mund të jetë i përkohshëm, për shembull nga një infeksion, ose kronik, si në kolitin ulceroz – një sëmundje inflamatore e zorrëve që shkakton inflamacion dhe ulçera (plagë) në shtresën e brendshme të zorrës së trashë. Koliti mund të jetë dobësues dhe ndonjëherë mund të çojë në komplikime të rrezikshme, prandaj diagnoza e saktë dhe trajtimi në kohë janë të rëndësishme.

Llojet dhe shkaqet e kolitit

• Koliti infektiv – shkaktohet nga bakteret, viruset ose parazitët, shpesh pas ushqimit ose ujit të ndotur. Një formë e veçantë mund të shfaqet pas përdorimit të antibiotikëve.
• Koliti ulceroz – sëmundje kronike. Shkaku i saktë mbetet i panjohur, por ndër shkaqet e mundshme janë keqfunksionimi i sistemit imunitar dhe historia familjare.
• Sëmundja e Crohn-it – sëmundje tjetër inflamatore e zorrëve, që mund të prekë edhe zorrën e trashë.
• Koliti ishemik – kur qarkullimi i gjakut drejt zorrës pakësohet; është më i shpeshtë te të moshuarit.
• Koliti mikroskopik – jep diarre ujore të zgjatur dhe dallohet vetëm me biopsi.

Stresi nuk e shkakton kolitin, por mund t’i përkeqësojë simptomat te disa njerëz.

Simptomat e kolitit

Shenjat dhe simptomat mund të përfshijnë:

• diarre, ndonjëherë me gjak ose mukus
• dhimbje barku dhe ngërçe
• dhimbje rektale dhe nevojë urgjente për tualet
• humbje peshe
• lodhje
• ethe

Te koliti ulceroz, simptomat zakonisht vijnë me periudha acarimi, të ndjekura nga periudha kur sëmundja qetësohet.

Nëse keni gjakderdhje të madhe nga rektumi, dhimbje të forta barku me bark të fryrë, temperaturë të lartë ose shenja dehidrimi (gojë shumë e thatë, pak urinë, marramendje), telefononi menjëherë urgjencën në 127.

Si diagnostikohet

Diagnoza fillon me një konsultë, ku mjeku pyet për simptomat, barnat që merrni dhe historinë familjare. Ekzaminimet më të shpeshta janë:

• Analizat e gjakut – numërimi i qelizave të gjakut dhe treguesit e inflamacionit, si CRP.
• Analizat e jashtëqitjes – për infeksionet dhe kalprotektina fekale, që tregon inflamacion në zorrë.
• Ekografia e barkut – mund të tregojë trashje të murit të zorrës.
• Kolonoskopia me biopsi – ekzaminimi kryesor për të konfirmuar kolitin ulceroz dhe llojet e tjera kronike. Ajo kryhet në spital ose në qendra të specializuara.

Trajtimi

Trajtimi varet nga lloji i kolitit:

• Koliti infektiv shpesh kalon me pushim dhe shumë lëngje; disa raste kërkojnë antibiotikë, që duhet t’i përshkruajë mjeku.
• Koliti ulceroz nuk ka ende ilaç që e shëron përfundimisht, por trajtimi mund të zvogëlojë shumë shenjat dhe simptomat dhe të sjellë qetësim afatgjatë të sëmundjes. Përdoren barna kundër inflamacionit, kortikosteroide për periudhat e acarimit dhe, sipas rastit, barna që rregullojnë sistemin imunitar. Në raste të rënda mund të nevojitet operacion në spital.
• Koliti ishemik dhe format e tjera trajtohen sipas shkakut.

Mos merrni barna kundër diarresë pa këshillën e mjekut kur keni gjak në jashtëqitje ose temperaturë.

Jetesa me kolit

Gjatë acarimeve, vaktet e vogla dhe të shpeshta, lëngjet e mjaftueshme dhe shmangia e ushqimeve që ju shtojnë simptomat mund të ndihmojnë. Te koliti ulceroz që zgjat prej vitesh, mjeku mund të rekomandojë kolonoskopi kontrolli në mënyrë periodike, sepse rritet rreziku për kancer të zorrës së trashë.

Kur të konsultoheni me mjekun?

Rezervoni një konsultë nëse diarreja zgjat më shumë se disa ditë, nëse vini re gjak në jashtëqitje, nëse keni dhimbje barku që përsëriten ose humbje peshe pa shkak. Në Dr. Medical Clinic & Lab mund të bëni një konsultë gastro-hepatologjike, analizat e gjakut dhe të jashtëqitjes në laborator dhe ekografinë e barkut, dhe mjekët tanë ju orientojnë kur nevojitet kolonoskopi ose trajtim në spital.

Ky artikull ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun.